آن عمل كرده‌اند و ايهام باطل جايز نيست . » « 1 » و عضدالدّين ايجى در شرح مختصر ابن‌الحاجب گويد : « جايزبودن تعبّد به خبر واحد اثبات و واقع گرديده است . به اين معنى كه عمل به خبر واحد واجب است و كاشانى و رافضىها و ابن‌داوود آن را انكار كرده‌اند و معتقدان به واقعيّت آن در روش اثباتش اختلاف كرده‌اند و جمهور معتقدند كه به دليل نقلى واجب مىشود و احمد و قفال و ابن‌سريج و ابوحسين بصرى به دليل عقل آن را واجب مىدانند . گفته‌ى ما : اجماع صحابه و تابعان بر اين مطلب است ، به دليل آن‌چه از آنان نقل شده از استدلال به خبر واحد و عملشان به آن در رخدادهاى مختلفى كه قابل شمارش نيست و اين امر بارها تكرار شده و ميان ايشان شايع شده است و هيچ‌كس آن را مورد انكار قرار نداده ؛ و گرنه نقل مىشد و اين خود موجب علم عادى به اتّفاق همگى آنان مىشود ، مانند سخن صريح ، هرچند احتمال چيز ديگرى در آن بر پا شود . از آن جمله است : عمل ابوبكر به خبر مغيرة در ميراث مادر بزرگ ، و عمل عمر به خبر عبدالرّحمان در جزيه‌دادن زردشتيان و به خبر حمل‌بن‌مالك در واجب‌بودن دادن كنيز در مورد ديه جنين ، و به خبر ضحاك در ميراث همسر از ديه‌ى شوهر و به خبر عمروبن‌حزم در ديه‌ى انگشتان و عملكرد عثمان و على به خبر فريعة كه نگهدارى عدّه وفات در خانه‌ى شوهر است ، و عملكرد ابن‌عبّاس به خبر ابوبكر ( از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ) : ائمّه از قريش هستند و پيامبران آن‌جا كه مىميرند دفن مىشوند ، و از ما گروه‌هاى پيامبران كسى ارث نمىبرد . و غير از اين‌ها كه دقّت نظر در آن‌ها جز اطاله مطلب نتيجه‌اى ندارد و جايگاهش كتاب‌هاى سيره است .

--> ( 1 ) . المحصول في علم الأصول 2 / 180 - 184 .